Tổng hợp các điểm thay đổi trong Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC

Mục lục

1. Tổng quan

Ngày 27/10/2025, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC. Trong đó có nhiều quy định mới hướng dẫn về tài khoản kế toán, chứng từ kế toán, ghi sổ kế toán, trình bày hệ thống Báo cáo tài chính…

2. Nội dung chi tiết

2.1. Sự cần thiết và ý nghĩa của Thông tư 99/2025/TT-BTC (Thay thế cho Thông tư 200/2014/TT-BTC)

Sau quá trình thực tế áp dụng nhiều năm, Thông tư 200 đã bộc lộ những thiếu sót; đặc biệt là đối với các doanh nghiệp FDI. Khi doanh nghiệp FDI tham gia vào thị trường Việt Nam, do chế độ kế toán Việt Nam không đồng nhất với chế độ kế toán quốc tế nên nhóm doanh nghiệp này gặp nhiều lúng túng trong quá trình triển khai áp dụng chế độ.
Thông tư 99/2025/TT-BTC tiệm cận với chế độ kế toán quốc tế và linh hoạt hơn cho doanh nghiệp, từ đó góp phần tạo điều kiện thuận lợi phát triển kinh tế, đặc biệt thu hút các doanh nghiệp từ nước ngoài đến đầu tư vào thị trường Việt Nam.
Tuy nhiên, về lâu dài, để có một hệ thống chuẩn mực kế toán đồng bộ với quốc tế, Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu để ban hành Áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam (VFRS) cập nhật theo chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS).

2.2. Nội dung Thông tư 99/2025/TT-BTC

2.2.1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Phạm vi điều chỉnh:
- Hướng dẫn chi tiết về lập, luân chuyển và lưu trữ chứng từ kế toán
- Hệ thống tài khoản kế toán và nguyên tắc sử dụng
- Quy định về lập và trình bày báo cáo tài chính
- Phương pháp và quy trình ghi chép nghiệp vụ, ghi sổ kế toán.
Mở rộng đối tượng áp dụng: TT99 bổ sung tổ chức tín dụng vào đối tượng áp dụng. Đối với các tổ chức này, thông tư sẽ quy định các nghiệp vụ không đặc thù như hàng tồn kho, tài sản cố định, công nợ. Các nghiệp vụ đặc thù của ngành ngân hàng sẽ tiếp tục tuân theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

2.2.2. Công tác quản trị, kiểm soát nội bộ

Thông tư mới không còn quy định chi tiết về quyền hạn và trách nhiệm của kế toán như trước. Thay vào đó, doanh nghiệp được quyền tự xây dựng quy chế về công tác quản trị và kiểm soát nội bộ.
Điều này không chỉ giảm bớt gánh nặng cho bộ phận kế toán mà còn tạo điều kiện cho doanh nghiệp thiết kế hệ thống kiểm soát phù hợp với nhu cầu thực tế.

2.2.3. Đơn vị tiền tệ

Tỷ giá giao dịch thực tế: Trước đây, TT200 quy định các tỷ giá khi ghi nhận mua/bán khác nhau, gây phức tạp trong hạch toán. T99 đơn giản hóa bằng cách quy định sử dụng tỷ giá mua bán CK trung bình cho tất cả các giao dịch ngoại tệ.
Đơn vị tiền tệ: Hướng dẫn rõ hơn các tiêu chí ưu tiên khi lựa chọn đơn vị tiền tệ trong kế toán của DN (là đơn vị tiền tệ được sử dụng chủ yếu trong các giao dịch bán hàng, cung cấp dịch vụ hoặc mua hàng hóa, dịch vụ của DN).
Tỷ giá hối đoái: Nếu đơn vị tiền tệ không phải VNĐ, thông tư hướng dẫn cách chuyển đổi BCTC ngoại tệ sang VNĐ một cách rõ ràng – sử dụng tỷ giá chuyển khoản trung bình.

2.2.3. Tổ chức kế toán tại đơn vị trực thuộc

Không còn quy định về việc chi nhánh độc lập hay phụ thuộc có bắt buộc phải lập BCTC riêng hay không.

Doanh nghiệp được trao quyền tự chủ quyết định việc lập BCTC riêng cho các đơn vị trực thuộc.
DN có trách nhiệm tổ chức bộ máy kế toán và được quyết định công tác kế toán cho các đơn vị trực thuộc cho phù hợp với đơn vị và không trái quy định của pháp luật.

2.2.4. Chứng từ và sổ sách kế toán

Tự chủ thiết kế chứng từ và sổ sách kế toán: Doanh nghiệp được quyền tự sửa đổi biểu mẫu chứng từ, sổ kế toán mà không cần Bộ Tài chính chấp thuận, cho phép linh hoạt trong thiết kế theo nhu cầu riêng. Khi thay đổi, cần ban hành quy chế hạch toán riêng để đảm bảo tuân thủ.
Đơn giản hóa quy định ký chứng từ: Thông tư 99 không quy định chi tiết về cách thức ký (như loại mực, chữ viết, ….). Các quy định này sẽ tham chiếu đến Luật Kế toán, thay thế các quy định cũ không còn phù hợp.
Quy định về vị trí ký trên chứng từ, báo cáo: “Việc DN phân cấp ký trên chứng từ kế toán phải phù hợp với quy định của pháp luật, yêu cầu quản lý, quy chế quản trị nội bộ để đảm bảo kiểm soát chặt chẽ, an toàn tài sản, nguồn vốn của DN và xác định được trách nhiệm của cá nhân có liên quan.”
=> Các vị trí ký không được phép để trống. Người ký không tham gia giao dịch thì không hiển thị vị trí ký lên, chỉ hiển thị đủ các vai trò tham gia ký.

2.2.5. Tài khoản kế toán

Doanh nghiệp được tự sửa đổi hệ thống tài khoản và ban hành quy chế hạch toán riêng, không cần Bộ Tài chính chấp thuận.
Nhiều tài khoản không còn quy định chi tiết tài khoản cấp 2, doanh nghiệp chủ động mở tiết khoản theo nhu cầu quản trị.
- Bỏ một số TK 1385, 161, 461, 417, 441, 466, 611,…
- Không quy định TK chi tiết của một số TK 111, 112, 113, 121, 153, 156, 211, 213, 3431,…
- Bổ sung thêm một số TKKT: 1383 (TK Thuế TTĐB và được khấu trừ như thế GTGT), 215, 2295, 332, 2413, 2414, 82111, 82112, 6415, 6275,…
- Đổi tên một số TKKT: 112, 158, 242, 3387, 419, 4112, 3562, 244,…

2.2.6. Báo cáo tài chính

Kỳ báo cáo: Bắt buộc lập BCTC năm. BCTC giữa niên độ (quý, bán niên) không bắt buộc theo chế độ kế toán mà phụ thuộc vào các luật liên quan khác (ví dụ: Luật Chứng khoán).
Đổi tên Bảng cân đối kế toán thành Báo cáo tình hình tài chính. Các thành phần khác giữ nguyên: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Lưu chuyển tiền tệ và Thuyết minh BCTC. (Mẫu biểu khác với TT200).
Nội dung thay đổi chỉ tiêu:
- Báo cáo tình hình tài chính: Bổ sung chỉ tiêu mới (ví dụ: đầu tư nắm giữ đến đáo hạn, phải trả cổ tức, tài sản sinh học, thuế dài hạn…); bỏ các chỉ tiêu cũ (cho vay, quỹ hỗ trợ sắp xếp DN, nguồn vốn đầu tư XDCB, nguồn kinh phí…); sửa hướng dẫn cho tiền và tương đương tiền, đầu tư vào hợp đồng BCC.
- Báo cáo kết quả kinh doanh: Sửa, bổ sung các chỉ tiêu lãi/lỗ từ bán, thanh lý BĐSĐT; hướng dẫn rõ cách tính lãi cơ bản trên cổ phiếu.
- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: Điều chỉnh tên nhóm chỉ tiêu thành lãi/lỗ từ hoạt động đầu tư, tài chính; đổi tiền lãi vay đã trả thành chi phí đi vay đã trả.
- Thuyết minh BCTC: Bổ sung thuyết minh về chính sách kế toán liên quan các chỉ tiêu mới/sửa; yêu cầu chi tiết với khoản mục ≥ 10% chỉ tiêu; thuyết minh các khoản mục ngoài Báo cáo tình hình tài chính.
BCTC công ty có đơn vị trực thuộc: BCTC của công ty bắt buộc phải hợp nhất các đơn vị trực thuộc (chi nhánh độc lập và phụ thuộc), yêu cầu loại trừ tất cả các giao dịch nội bộ. Không còn BCTC tổng hợp riêng biệt.
Sửa đổi bổ sung BCTC:
- Doanh nghiệp (DN) được phép bổ sung các chỉ tiêu vào Báo cáo tài chính (BCTC) nhưng phải tuân thủ đúng quy định Luật kế toán và nguyên tắc lập, trình bày BCTC, phải ban hànhquy chế nội bộ khi bổ sung chỉ tiêu.
- Trường hợp DN không thể bổ sung thêm hoặc cần sửa đổi các chỉ tiêu của BCTC thì báo cáo Bộ Tài chính để được hướng dẫn.
Nguyên tắc phân loại tài sản, nợ phải trả:
- Tài sản và nợ phải trả ngắn hạn: Là các khoản dự kiến thu hồi, thanh toán trong chu kỳ kinh doanh thông thường hoặc không quá 12 tháng.
- Xác định mục đích: Phân loại dựa trên mục đích sử dụng, bản chất thương mại hay tính thanh khoản (như tiền mặt, tương đương tiền…).
- Vốn lưu động: Các khoản liên quan đến vốn lưu động trong chu kỳ kinh doanh cũng được phân loại là ngắn hạn.
- Thuyết minh trên BCTC: DN phải công bố rõ giá trị tài sản, nợ phải trả sẽ có thời hạn thu hồi/thanh toán dưới hoặc trên 12 tháng.
- Sự kiện sau ngày kết thúc kỳ kế toán: Một số sự kiện phát sinh sau (gia hạn nợ, ân hạn, khắc phục vi phạm…) không làm thay đổi phân loại nhưng cần trình bày rõ trên BCTC.
Ngoài ra quy định Nguyên tắc lập và trình bày BCTC khi chia, tách, hợp nhất, sáp nhập doanh nghiệp và Nguyên tắc lập và trình bày BCTC khi DN không đáp ứng giả định hoạt động liên tục.

2.2.7. Các quy định khác

Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định khi bán hàng khuyến mại, doanh nghiệp sẽ ghi nhận Nợ chi phí/Có 3331 (Thuế GTGT phải nộp), đồng nhất với quy định tại Thông tư 133.
Cho phép doanh nghiệp áp dụng nhiều phương pháp tính giá xuất kho khác nhau cho từng loại vật tư, hàng hóa cụ thể, thay vì chỉ một phương pháp duy nhất cho toàn bộ.
Thông tư bổ sung hướng dẫn áp dụng phương pháp chi phí chuẩn trong tính giá thành sản phẩm cho các doanh nghiệp sản xuất. Giúp doanh nghiệp có giá thành sản phẩm tức thì và không cần chờ phân bổ chi phí cuối kỳ, hỗ trợ tính toán lãi lỗ nhanh chóng. Khi bán hàng sẽ theo giá định mức, sau này tính lại giá sẽ đưa phần chênh vào HTK hoặc giá vốn.

3. So sánh Thông tư 99/2025/TT-BTC với Thông tư 200/2014/TT-BTC

Tiêu chí	Thông tư 200/2014/TT-BTC	Thông tư 99/2025/TT-BTC
1. Phạm vi và đối tượng áp dụng
Đối tượng	Mọi loại hình doanh nghiệp, trừ doanh nghiệp siêu nhỏ	Giữ nguyên đối tượng nhưng mở rộng thêm đối tượng áp dụng cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cho phép tùy chọn áp dụng IFRS từng phần hoặc toàn phần
Phạm vi	Áp dụng chế độ kế toán Việt Nam (VAS)	Tiệm cần IFRS – hướng tới thống nhất chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 2025) và IFRS, có lộ trình chuyển đổi
	2. Hệ thống tài khoản kế toán
Cấu trúc	9 loại tài khoản chínhSố tài khoản cấp 1: 76 tài khoản	Giữ nguyên 9 loại nhưng sắp xếp lại bản chấtSố tài khoản cấp 2: 71 tài khoản
Tài khoản mới	Không có	Tài khoản cấp 1: TK 215, TK 332 Tài khoản cấp 2: TK 2295, TK 1383, TK 1385, TK 6275,… Bổ sung tài khoản cấp 3: TK 82111, TK 82112,…
Bãi bỏ tài khoản	x	TK 161, TK 611, TK 1562, TK 3385,TK 441, TK 461, TK 466,…
Ghi nhận doanh thu	Theo thời điểm chuyển giao rủi ro, lợi ích	Tiệm cận mô hình 5 bước IFRS 15, yêu cầu xác định nghĩa vụ thực hiện, giá giao dịch, phân bổ doanh thu
3. Báo cáo tài chính
Hệ thống BCTC	4 báo cáo (bảng CĐKT, KDKD, LCTT, Thuyết minh)	Vẫn 4 báo cáo nhưng đổi tên bảng cân đối kế toán thành Báo cáo tình hình tài chính
Bổ sung/Sửa đổi BCTC	Khi cần bổ sung mới hoặc sửa đổi biểu mẫu, tên, nội dung chỉ tiêu BCTC phải được BTC chấp thuận bằng văn Được chi tiết hóa các chỉ tiêu có sẵn cho phù hợp	Doanh nghiệp được bổ sung thêm chỉ tiêu vào BCTC (ngoài phụ lục IV) nếu phù hợp với yêu cầu quản lý Phải thuyết minh nội dung bổ sung và ban hành Quy chế nội bộ Nếu cần sửa đổi (thay đổi bản chất) các chỉ tiêu theo mẫu thì vẫn phải báo cáo Bộ Tài Chính để được hướng dẫn
BCTC của đơn vị trực thuộc	Các đơn vị trực thuộc không có tư cách pháp nhân vẫn bắt buộc phải lập báo cáo tài chính riêng theo kỳ báo cáo của công ty mẹ để phục vụ hợp nhất, kiểm tra, đối chiếu.	Trao quyền quyết định hoàn toàn cho doanh nghiệp mẹ. DN có thể lựa chọn lập hoặc không lập BCTC riêng cho đơn vị phụ thuộc tùy theo mô hình tổ chức và nhu cầu quản trị.
Khi lập BCTC tổng hợp	Khi lập BCTC tổng hợp giữa doanh nghiệp và các đơn vị cấp dưới không có tư cách pháp nhân hạch toán phụ thuộc, phải loại trừ số dư các khoản mục nội bộ, các khoản doanh thu, chi phí, lãi, lỗ chưa thực hiện.	Doanh nghiệp có các đơn vị trực thuộc phải tổng hợp cả thông tin tài chính của trụ sở chính và các đơn vị trực thuộc vào BCTC của doanh nghiệp.
Đơn vị tiền tệ	VND, được chọn ngoại tệ nếu đáp ứng điều kiện	Giữ nguyên nhưng yêu cầu công bố căn cứ lựa chọn ngoại
Xử lý chỉ tiêu không số liệu	Những chỉ tiêu không có số liệu được miễn trình bày trên BCTC. DN được chủ động đánh lại số thứ tự các chỉ tiêu của BCTC theo nguyên tắc liên tục trong mỗi phần	Các chỉ tiêu không có số liệu thì doanh nghiệp không phải trình bày DN không được đánh lại “Mã số” chỉ tiêu (Áp dụng cho Báo cáo lưu chuyển tiền tệ)

4. Ảnh hưởng trên phần mềm

Xem thêm: Chi tiết phần mềm đáp ứng tại đây.

Tạo mới, cập nhật dữ liệu kế toán theo TT99: Hệ thống tự động điều chỉnh hệ thống tài khoản và mẫu báo cáo tài chính theo quy định mới.
Cập nhật tỷ giá giao dịch thực tế theo đúng tỷ giá mua bán CK trung bình tại ngân hàng nơi DN thường xuyên giao dịch.
Cung cấp bộ báo cáo tài chính theo đúng mẫu quy định TT99.
Cải tiến danh mục Đối tượng (Khách hàng/Nhà cung cấp): Đánh dấu Đối tượng nội bộ để hỗ trợ loại trừ giao dịch nội bộ khi lập BCTC hợp nhất cho các công ty đa chi nhánh.
Bổ sung TK Thuế TTĐB của hàng nhập khẩu trên các chứng từ mua hàng để hạch toán thuế TTĐB của hàng nhập khẩu.
Tự động cài đặt SQL server theo hệ điều hành tương thích.